rozwiązanie prawne
Odpowiedź na pytanie, czy przyczepa kempingowa może stać na działce, wydaje się prosta. Jest to przecież pojazd, który można zaparkować. Mimo to specyfika przyczep polega na możliwości wykorzystywania ich w sposób podobny do budynków, zwłaszcza mieszkalnych i rekreacyjnych. Może się zatem okazać, że przyczepa podłączona do mediów i traktowana np. jako domek letniskowy stanie się przedmiotem zainteresowania nadzoru budowlanego.
Czy w świetle aktualnych przepisów przyczepa kempingowa może stać na działce?
By udzielić odpowiedzi na pytanie o to, czy przyczepa kempingowa może stać na działce, warto zwrócić uwagę na dwa ważne w praktyce przepisy Prawa budowlanego. Pierwszy z nich, art. 3 pkt 5, wskazuje, kiedy interesujący nas pojazd może być uznany za obiekt budowlany. Drugi to art. 29. Dzięki niemu dowiemy się, kiedy niezbędne jest pozwolenie na budowę, a kiedy wystarczy zgłoszenie ustawienia przyczepy na posesji.
Przyczepa jako obiekt budowlany
Art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego zalicza do tymczasowych obiektów budowlanych m.in. obiekty, które nie są połączone trwale z gruntem. W przepisie podano ich przykłady, zaliczając do nich barakowozy oraz obiekty kontenerowe. To, że danego obiektu nie wymieniono expressis verbis w art. 3 Prawa budowlanego, nie oznacza, że nie można uznać go za obiekt tymczasowy z art. 3 pkt 5 (por. wyrok NSA z 29 stycznia 2019 r., II OSK 545/17). W orzecznictwie wskazano, iż tymczasowym obiektem budowlanym będzie przyczepa kempingowa, która została zaadaptowana na mieszkanie, a przy tym nie jest trwale złączona z gruntem. Samo to, że jest ona skonstruowana z myślą o poruszaniu się po drogach, nie przekreśla możliwości uznania za obiekt budowlany po ustawieniu na posesji (wyrok NSA z 5 maja 2022 r., II OSK 1247/19). Można zatem powiedzieć, że przepisy budowlane znajdą zastosowanie do obiektów, które – choć były zaprojektowane i skonstruowane jako pojazdy – stały się wskutek wtórnej adaptacji i zmiany funkcji obiektami o przeznaczeniu podobnym do tych wymienionych przykładowo w art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego. Warto zwrócić uwagę, że to właśnie ta zmiana funkcji sprawia, że nie możemy mówić np. o trwającym dłuższy czas parkowaniu.
Ratio legis art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego
Uznanie przyczepy – a zatem z technicznego punktu widzenia pojazdu bez własnego napędu – za obiekt budowlany może wydawać się nieintuicyjne, a nawet absurdalne. Ustawodawca postępuje jednak w przemyślany sposób, starając się przeciwdziałać samowoli budowlanej polegającej na klasyfikowaniu urządzeń pełniących funkcje w zasadzie identyczne co budynki jako pojazdów, a zatem rzeczy niepodlegających przepisom budowlanym. Pamiętajmy, że samowola budowlana, w tym prowizoryczne adaptacje, często stwarzają zagrożenia (np. pożarowe), nie mówiąc już o uciążliwościach dla sąsiadów.
Czy przyczepa kempingowa może stać na działce bez zgłoszenia albo pozwolenia na budowę?
Odpowiadając na pytanie o to, czy przyczepa kempingowa może stać na działce, wyjaśniliśmy już, kiedy trzeba uznać ją za obiekt budowlany. Teraz należy skupić się na wspomnianym już art. 29 Prawa budowlanego.
W myśl art. 29 ust. 1 pkt 7 Prawa budowlanego nie wymaga uzyskania pozwolenia, lecz jedynie dokonania zgłoszenia budowa tymczasowych obiektów budowlanych, które nie są połączone trwale z gruntem, a przy tym są przewidziane do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce. Powinno to nastąpić w terminie wskazanym w zgłoszeniu, zawsze przed upływem 180 dni liczonych od dnia rozpoczęcia budowy wskazanego w zgłoszeniu. Pojęcie „obiektu budowlanego” trzeba rozumieć tak, jak to przewiduje art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego. Wobec tego w grę wchodzi także ustawienie na posesji przyczepy połączone ze zmianą jej podstawowej funkcji. Inne obiekty tymczasowe niż wskazane w art. 29, zatem np. takie, które mają być rozebrane lub przeniesione w terminie dłuższym niż 180 dni, wymagają uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę. Podkreślmy, że sam fakt rejestracji przyczepy jako pojazdu nie sprawia „automatycznie”, że nie można uznać jej za obiekt budowlany (zob. np. wyrok WSA we Wrocławiu z 13 kwietnia 2010 r., II SA/Wr 574/09).
Zgodnie z art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego budowa to także wykonywanie obiektu budowlanego w innym niż potoczne rozumieniu. W grę wchodzi usytuowanie obiektu, który został już skonstruowany (np. prefabrykowany) poza terenem budowy, połączone z ewentualnymi pracami przystosowawczymi (zob. dotyczący usunięcia przyczep kempingowych z dobudowanymi tarasami wyrok WSA w Gdańsku z 7 września 2016 r., II SA/Gd 49/16).
Przydatne uprawnienie inwestora
Inwestor może złożyć wniosek o wydanie pozwolenia na budowę obiektu, którego dotyczy art. 29 ust. 1 pkt 7 Prawa budowlanego. Pozwala na to art. 37a Prawa budowlanego, umożliwiający dalsze użytkowanie takiego obiektu. Złożenie wniosku musi jednak nastąpić zanim minie 180 dni od daty rozpoczęcia budowy określonej w zgłoszeniu. Podobnie jak inne dokumenty niezbędne do zainicjowania procedur budowlanych, wniosek można złożyć w formie papierowej lub elektronicznej (z wykorzystaniem rządowego portalu e-Budownictwo). Złożenie wniosku pozwala inwestorowi na wstrzymanie się z rozbiórką albo przeniesieniem obiektu aż do momentu zakończenia postępowania dotyczącego pozwolenia na budowę (art. 37a ust. 2 Prawa budowlanego).
Niezbędna elastyczność przepisów
Jak widać, Prawo budowlane nie przewiduje wyczerpującej listy tymczasowych obiektów budowlanych. W praktyce znaczenie mają okoliczności konkretnej sprawy, zamiary inwestora oraz konstrukcja i adaptacja rzeczy (np. doprowadzenie mediów do przyczepy, dobudowanie zintegrowanego z nią tarasu).
W komentarzu do Prawa budowlanego pod red. D. Sypniewskiego zwrócono uwagę, że tymczasowym obiektem budowlanym jest budowla, która – obiektywnie rzecz oceniając – zaspokaja tymczasowe potrzeby bytowe albo użytkowe człowieka. Jest to definicja pojemna. Ów tymczasowy obiekt powinien być tak skonstruowany (a zatem i przystosowany technicznie), by bez zbyt wielkich trudności i kosztów dało się go rozłożyć na części albo przewieźć w całości. Tymczasowy obiekt musi być zatem technicznie zdatny do przetransportowania bez uszczerbku dla jego funkcji i stanu (np. gdy chodzi o integralność konstrukcji). Zamiar posadowienia go (np. na betonowych bloczkach) oraz sposób korzystania z niego powinny wskazywać, że mamy do czynienia z sytuacją przemijającą – rozwiązaniem tylko na pewien czas. Wobec tego za obiekt tymczasowy nie może być uznana przyczepa kempingowa bądź podobny pojazd, gdy jego stan techniczny nie pozwala na przetransportowanie bez ryzyka uszkodzenia konstrukcji. Za obiekt tymczasowy nie może być także uznany np. domek holenderski, który ma być umieszczony na trwałym fundamencie. Trudno wówczas mówić o spełnieniu przesłanek z art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego. W konsekwencji konieczne może okazać się uzyskanie zezwolenia na budowę.
