rozwiązanie prawne
Wykaz pozwoleń na budowę to ewidencja, której celem jest m.in. ułatwienie realizacji zadań z zakresu administracji publicznej (np. kontroli), nałożonych na organy nadzoru budowlanego oraz administrację architektoniczno-budowlaną. Dla obywateli i inwestorów szczególne znaczenie ma dostęp do informacji zawartych w rejestrze, zwłaszcza gdy chodzi o zamierzenia budowlane oddziałujące w znacznym stopniu na okoliczne posesje czy środowisko naturalne.
Co obejmuje wykaz pozwoleń na budowę i kto go prowadzi?
Wykaz pozwoleń na budowę (innymi słowy: ich rejestr albo ewidencja) jest prowadzony na bieżąco przez właściwe miejscowo organy administracji architektoniczno-budowlanej. Organy te to starosta lub prezydent miasta na prawach powiatu oraz wojewoda. Zgodnie z art. 82b ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego to właśnie w ich gestii leży prowadzenie elektronicznego rejestru interesujących nas decyzji. Te same organy mają obowiązek prowadzenia odrębnego wykazu dotyczącego terenów zamkniętych (art. 82b ust. 1 pkt 1a). Zgromadzone dane przekazywane są do organu wyższego stopnia oraz do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (art. 82b ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego). Warto zwrócić uwagę, że prowadzenie wykazów i ewidencji nie jest tym samym, co np. wydawanie decyzji czy postanowień w toku postępowania administracyjnego. Mamy tu do czynienia z tzw. czynnościami materialno-technicznymi, niewywołującymi bezpośrednio skutków prawnych. W związku z tym sam fakt znalezienia się decyzji w rejestrze nie „wzmacnia” jej mocy obowiązującej, np. przez ograniczenie możliwości wznowienia postępowania.
Nie tylko pozwolenia
Rejestry prowadzone na podstawie art. 82 Prawa budowlanego obejmują, oprócz decyzji załatwiających sprawę po myśli inwestora, także decyzje odmowne. Administracja budowlana ma ponadto obowiązek rejestrowania wniosków o wydanie pozwolenia. Oprócz tego urzędy prowadzą rejestr zgłoszeń budowy niektórych obiektów. Chodzi o inwestycje wskazane w art. 29 ust. 1 pkt 1–3 Prawa budowlanego, a zatem np. konstruowanie wolno stojących domów jednorodzinnych, których obszar oddziaływania ogranicza się do działki, na której je zaprojektowano, oraz m.in. sieci wodociągowych, kanalizacyjnych bądź cieplnych.
Co powinno znaleźć się w urzędowych ewidencjach?
W wykazie decyzji administracyjnych powinny zostać zamieszczone dane, takie jak choćby nazwa i adres organu administracji budowlanej, który orzekł w sprawie, data wpływu wniosku i jego zarejestrowania, a przede wszystkim informacja o rozstrzygnięciu zawartym w akcie (pozytywnym bądź negatywnym). Oprócz tego należy zamieścić dane dotyczące zawieszenia postępowania, wezwania do uzupełnienia dokumentacji, a także np. o przeprowadzeniu uzgodnień z konserwatorem zabytków (art. 82b ust. 3a Prawa budowlanego). Większość danych jest jawna i podlega publikacji na stronie danego organu administracji publicznej w BIP oraz na stronie Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego. Nie dotyczy to jednak rejestrów prowadzonych dla terenów zamkniętych (art. 82b ust. 7 Prawa budowlanego).
W ten sposób zrealizowany został postulat orzecznictwa, opowiadającego się za szerokim dostępem do informacji publicznej, również tej zawartej w rejestrach i aktach (zob. np. dotyczący udostępnienia pozwoleń na budowę samorządowi zawodowemu architektów wyrok NSA z 5 września 2013 r., I OSK 953/13 oraz cytowane tam wyroki: WSA w Krakowie z 21 grudnia 2007 r., II SAB/Kr 92/07 i WSA w Poznaniu z 29 listopada 2007 r., IV SA/Po 656/07).
Wykaz decyzji o pozwoleniu na budowę: czego dowiemy się za pośrednictwem Internetu?
Wyżej pokrótce zostały przedstawione przepisy regulujące sposób prowadzenia oraz zawartość wykazów pozwoleń na budowę prowadzonych przez starostwa i urzędy wojewódzkie. Może nasuwać się jednak pytanie – podobnie jak w przypadku ksiąg wieczystych – o to, w jaki sposób można uzyskać potrzebne informacje. Gdy chodzi o sprawdzanie stanu prawnego nieruchomości, kluczem jest numer księgi wieczystej. O wiele łatwiejsze jest uzyskanie dostępu do podstawowych danych zawartych w Ewidencji Gruntów i Budynków – tu można korzystać z portalu funkcjonującego na zasadach zbliżonych do np. Google Maps. Jak zatem w praktyce wygląda dostęp do omawianych wykazów?
Na stronie Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego znajduje się bardzo przydatne narzędzie. Jest nim wyszukiwarka Rejestru Wniosków, Decyzji i Zgłoszeń (RWDZ). Obejmuje ona cały kraj.
Jak dotrzeć do decyzji?
Pierwszym krokiem jest wybór między wyszukiwaniem pozwoleń a zgłoszeń zamierzonej inwestycji budowlanej. Potem należy wskazać interesujący nas typ dokumentu (np. decyzja pozytywna, odmowna, umorzenie postępowania). W dalszej kolejności możemy podawać kolejne, zawężające pole wyszukiwania kryteria (np. numer ewidencyjny wniosku lub decyzji). Ważne jest określenie właściwości miejscowej. Tu wyszukiwarka w przejrzysty sposób podpowiada możliwe opcje – począwszy od województwa, poprzez starostę powiatowego, prezydenta miasta lub inny właściwy organ, aż po tak szczegółowe dane jak miejscowość, ulica czy numer działki ewidencyjnej. Twórcy wyszukiwarki Rejestru RWDZ umożliwili także określenie rodzaju zamierzenia budowlanego, kategorii obiektu oraz nazwy zamierzenia.
Czego można się dowiedzieć?
Wybierając z wygenerowanej przez Rejestr listy jeden z rezultatów wyszukiwania, uzyskuje się dostęp do licznych danych – począwszy od numeru wniosku o wydanie zezwolenia, poprzez charakter rozstrzygnięcia (np. „decyzja pozytywna”), aż po urzędowy numer decyzji i datę jej wydania. Znaleźć można także informacje ewidencyjne o działce budowlanej i o samym zamierzeniu (jego rodzaj – np. budynek mieszkalny wielorodzinny, kategoria, kubatura). Podano również dane inwestora i projektanta wraz z numerem jego uprawnień budowlanych.
Warto dodać, że wyszukiwarka na stronie GUNB zapewnia bezpośredni dostęp do mapy ewidencyjnej z zaznaczeniem działki, której dotyczy decyzja.
Wszystko to sprawia, że np. strona postępowania (pamiętajmy, że nie jest nią jedynie inwestor – por. art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego) lub inne osoby zainteresowane jego wynikiem mogą łatwo i komfortowo dowiadywać się o stanie sprawy i działaniach organów administracji publicznej.
Na koniec warto zaznaczyć, że wyszukiwarka GUNB nie zawsze jest narzędziem pewnym. Praktyka pokazuje, że zdarzają się sytuacja, że dana decyzja – już wydana – nie jest widoczna w wyszukiwarce. Czasami też w wynikach wyszukiwania pokazują się nieaktualne dane. Stąd np.: brak odnalezienia decyzji na stronie GUNB nie daje pewności, że taka decyzja nie istnieje.
